Stilte is (g)een spelletje

Foto door NEOSiAM 2020 op Pexels.com

Stilte is hot. Life-style gewijs worden we in iedere yoga-class uitgenodigd om het even ‘stil te maken in onszelf.’ Stappen we echter de studio uit, stoppen we onze muziekdopjes in onze oren en fietsen muziek- of podcast luisterend naar huis – soms ook gewoon om het geraas van het verkeer niet te moeten horen. Stilte is geen natuurlijk gegeven van ons samenleven meer. Toen in het voorjaar van 2020 het openbare leven zo een beetje stil viel, werd die stilte plots opvallend. Vliegtuigmotoren zwegen, autostrades raasden minder.
Sommigen bestempelden die stilte als oorverdovend in de eenzaamheid van de lockdown. Anderen vonden de toename van stilte in de samenleving juist prettig en verfrissend.


Ouders die inmiddels hun kinderen terug naar school mogen laten gaan, genieten misschien nu pas van de stilte in huis, na die lange periode van overprikkeling.
De meeste mensen beseffen inmiddels wel dat stilte een belangrijke rol speelt voor onze mentale gezondheid. Chronische overprikkeling is een symptoom van een te lawaaierige samenleving.

Foto door Matt Hardy op Pexels.com

Aandacht schenken aan stilte in de opvoeding is een eerste praktisch Wakker-Ouderschap-wenkje voor fijner samenleven in jouw gezin. Toch is lang niet iedereen stilte-fan. Er zijn immers ook heel wat negatieve kanten aan stilte te ontdekken…

Negatieve kanten van stilte

Stilte wordt vaak opgevat als het ontbreken van geluid, als iets wat er niet is. Als een mens hieraan niet gewoon is, kan het zijn dat, wanneer alles stilvalt, hij of zij angsten voelt opkomen. De leegte van de stilte maakt je dan angstig of minstens oncomfortabel.

Als we ons angstig voelen of onwennig door stilte, dan willen we die vaak meteen weer opvullen met praten, muziek, beweging, gelach, beelden… Dit geldt zo voor kinderen, jongeren en volwassenen.

Stil moeten zitten, moeten zwijgen, stil moeten zijn in een tijdperk waarin de dominante opvoedingsstijl autoritair was, heeft zeker ook geen goed gedaan aan het imago van stilte. Met het afleggen van de autoritaire opvoedingsstijl zijn we als opvoeders evenwel een klein stukje heilzaamheid van stilte ook weer kwijtgeraakt, begrijpelijkerwijze.
Mensen kunnen ook hard zijn in de stilte door elkaar te negeren of door te zwijgen bij onrecht, of ze straffen elkaar door zich in stilzwijgen te hullen in de hoop dat de ander de onuitgesproken boodschappen zo zal horen. Stilte kan op die manier ook pijn doen.

Stilte kan pijnlijk wijzig op de afwezigheid van iets of iemand, de afwezigheid van leven of eenvoudigweg de afwezigheid van geluid. Vandaar dat pasgeboren baby’s eigenlijk niet zo echt van totale stilte houden: ze zijn immers van in mama’s buik nog het geruis van bloed, het geklop van het hart en het gerommel van de darmen van mama gewoon. Als je baby slaapt is het dus een beter idee om 1. ofwel vlakbij te slapen zodat hij jouw aanwezigheid voelt en hoort 2. lekker rustig een beetje in je huishouden te rommelen zodat je baby weet dat hij niet hulpeloos alleen wordt achtergelaten. Vanuit die optiek ben ik er persoonlijk ook echt geen fan van om kinderen verplichten om in het donker in de absolute stilte van hun kamertjes te laten slapen. Het brein mist dan de vertrouwde achtergrondgeluidjes van voor het eerste levenstrauma, de geboorte. In dit artikel dus zeker geen pleidooi voor het cultiveren van totale en onnatuurlijke stilte!

Wist je dat leerlingen op school momenteel niet samen mogen zingen in de klas sinds de Coronamaatregelen? Stilte – zoals de stilte van de speeltuintjes tijdens de lockdown – en soms ook de stilte van je kind in huis – kan net zo lief aangeven dat er iets niet klopt. Als ouder weet je meestal feilloos als het verdacht stil is in huis… Stilte is dus niet zomaar een te verheerlijken waarde ten opzichte van geluid… It’s once again all about balance.

Foto door Freddie Ramm op Pexels.com

En toch…

Stilte is meer dan de afwezigheid van geluid. Stilte is het resultaat van verstillen, een werkwoord. Iets wat je doèt. Het is een proces van vertragen, verlangzamen, onthaasting, stilvallen, stil staan…  Het is tegelijk ook vereenvoudigen, versimpelen, versoberen, verminderen, verkleinen, loslaten… Het is in het eigen drukke bezig zijn, ruimte en tijd maken voor… iets anders. Die tijd kan er in bestaan om gericht en overdacht stil te staan bij het eigen handelen, de richting in je leven, tijd van bezinning. Die tijd kan ook gebruikt worden om ontvankelijk te zijn voor wat zich in deze ‘stilte’ in deze vrijgekomen ruimte aandient. Onze kinderen gevoelig helpen worden: voor wat hen toevalt, voor het buitengewone in het gewone,  voor het nieuwe, het onbekende, het onvanzelfsprekende, het toekomstige, voor het geheimnisvolle, het heilige…  dit alles is in de spirituele ontwikkeling een ‘wezenlijk’ gegeven. Vanuit de stilte-ervaringen met kinderen betreden we heel natuurlijk en spontaan de wereld van het meditatieve, het spirituele, het mystieke… ” (KULeuven website Thomas)

Foto door mali maeder op Pexels.com


In mijn IGTV-filmpje “Wat is spiritualiteit” vertel ik je hoe spiritualiteit ons uitnodigt om onder meer halt te houden bij de vraag: “Hoe verhoud ik mij tot mijzelf en tot de tijd”?


Stilte ervaren is in de eerste plaats iets dat zich afspeelt in onze innerlijke belevingswereld, eerder dan in de uiterlijke wereld. Zelden is het echt stil in ons hoofd. We denken wel 60.000 gedachten per dag, een enorm aantal. Als we het voor een momentje echt stil willen maken in onszelf, is het vaak in eerste instantie een kwestie van grip krijgen op onze gedachten door ze eenvoudigweg te gaan observeren in plaats van er in mee te gaan.
Stil worden bij je eigen gedachten, vraagt om naar je gedachten te kijken zoals naar wolkjes aan de hemel. Ze zijn er, maar ze drijven voorbij. Je hoeft ze niet te pakken.

Om het te kunnen stil maken in jezelf, kan je gebruik maken van meditatie-technieken verwant aan het Boeddhisme. De meest toegankelijke en praktisch toepasbare meditatie-techniek voor ouders is de westerse versie van oosterse Zen-meditatie: mindfulness.
Mindfulness kan je echt enorm ondersteunen als de gedachtenchaos in je hoofd jouw helder denken – en jouw vermogen om de stilte te laten spreken – belemmert.
Mindfulness nodigt je uit om alles wat er in jou aanwezig is, er te laten zijn: vreugde, verdriet, spanning, angst, gedachten, geluiden – zonder er te willen tegen vechten.
Het traint je in een houding van acceptatie van wat Is. Toch zijn deze technieken niet zo exotisch oosters als we soms denken. Ook in het oude westerse christendom bestonden er vele mantra-, meditatie-, en gebedstechnieken die lang onder de radar van onze aandacht bleven, omdat ze vooral beoefend werden binnen de muren van de contemplatieve ordes. Toch is het bidden van formule-gebeden (al dan niet met behulp van een gebedssnoer zoals een paternoster) een typisch voorbeeld van mantra-meditatie, waarbij het ritmisch herhalen van klanken als hulpmiddel wordt gebruikt om in een bepaalde ontspannen “stille” of “verstilde” staat van Zijn te komen.

In mindfulness-oefeningen wordt vaak het observeren van je ademhaling gebruikt als vertrekpunt van de oefening. Je wordt uitgenodigd om heel bewust gaan voelen in je lichaam hoe het daar gesteld is (door middel van o.a. de techniek van de body-scan). Binnenkort vind je op de IGTV een instructiefilmpje terug waarin ik je uitleg hoe je een bodyscan kan doen, al dan niet sàmen met je kind. Hou zeker dus zeker de Wakker Ouderschap Insta in de gaten!

Voor wie erg veel in zijn hoofd zit en bijzonder veel last heeft van innerlijk gebabbel en gepieker, is mindfulness een zeer toegankelijke en effectieve manier om meer stilte in je leven toe te laten. Stilte roept het mediteren wakker. Als we willen mediteren, worden we stil. De beide elementen reiken elkaar de hand. Ze helpen en versterken elkaar. Ze hebben een gezamenlijk terrein.

Foto door mali maeder op Pexels.com

Wil jij graag leren hoe je STILTE kan gaan inzetten als hulpmiddel voor de opvoeding van jouw kind, vanuit Wakker Ouderschap?

Download gedurende de hele maand juni van 2020 helemaal gratis onze
ouder-kind-stilte-spelletjes in de rubriek Freebies van onze School voor ouders.


Timing is alles

Een goede timing voor het doen van stilte-spelletjes is key.

Als ons lichaam nog in een staat van opgestapelde spanning verkeert, zal het eerst deze spanning moeten kwijtraken alvorens er een ontvankelijkheid voor stilte-spelletjes kan ontstaan. Wist je dat Yoga eigenlijk bedoeld is als een reeks lichaamsoefeningen als voorbereiding op meditatie? Yoga is het lichaam klaarmaken en van alle opgestapelde spanning bevrijden om vervolgens de overgang te kunnen maken naar een meditatieve staat van Zijn.

Wil je dus met je kinderen Stilte-spelletjes gaan spelen overdag, kies dan een goed moment uit, liefst volgend op een activiteit waarbij je kind zich eerst goed heeft kunnen uitleven in spontaan bewegingspel. Of laat je stilte-spelletje aansluiten op een reeks Ouder-Kind-Yoga-oefeningen, waarvan je er inmiddels al een heleboel online kan vinden.

Stilte en slapengaan

Wil je de stilte-spelletjes ’s avonds doen? Help je kind dan eerst om voor het slapengaan de overdag opgebouwde spanning in zijn lijfje af te bouwen.

Je kan je kind helpen om op een speelse manier manier spanning kwijt te raken door:

1. Ruimte en tijd te maken om even lekker druk te doen (kietelen, stoeien, gillen, springen, rondrennen of om het met een Antwerps werkwoord te zeggen “fikfakken” bijvoorbeeld in het grote bed)! Door druk te mogen doen geraakt het kind spanning kwijt. Om als ouder je hoofd daar niet bij te verliezen – en om je kind het signaal te geven dat het màg – kan het zinvol zijn om actief deel te nemen aan dit moment.

2. Huilen toe te laten… Het typische avondlijke “van spelen komt kwelen” is daar een perfect gezonde uiting van. Door het druk doen (zie 1) en door het huilen maakt je kind zichzelf klaar om te gaan slapen. Als jouw kind weet dat het goed is, dat het mag huilen bij jou, dan zal het sneller zichzelf kunnen reguleren om te gaan slapen. Want huilen heeft als voornaamste functie: het vrijmaken van spanning.

3. Zijn 1 en 2 niet voldoende om je kleine spruit ontspannen naar bed te brengen? Dan kan je oefenen met je kind door bijvoorbeeld heel bewust spiergroepen aan te spannen en weer los te laten of door samen een aantal ontspanningsoefeningen te doen.

Verder groeien in Wakker Ouderschap?
Join the club van spiritueel bewuste ouders.

Registreer je e-mailadres en ontvang een seintje als we weer iets leuk of nieuws voor je hebben.

%d bloggers liken dit:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close